دیگهای آبگرم چدنی یکی از دو خانوادهٔ اصلی دیگهای سنتی هستند. شناخت ساختار پرهای و محدودیتهای ذاتی این دیگها، پیشنیاز انتخاب درست آنهاست.
ساختار و روش ساخت
در تولید دیگ چدنی از چدن خاکستری استفاده میشود. این دیگها در ظرفیتهای مختلف و معمولاً بهصورت پرهای به روش ریختهگری تولید میشوند.
هر دیگ، بر اساس ظرفیت حرارتی، از تعدادی پرهٔ چدنی تشکیل شده است:
- یک پرهٔ جلو و یک پرهٔ عقب (متفاوت با یکدیگر و با پرههای میانی)
- تعدادی پرهٔ وسط که همگی یکساناند
شعلهٔ مشعل در فضای میانی پرهها قرار میگیرد. برای افزایش بازده و حداکثر استفاده از انرژی حرارتی سوخت، در محیط پرهها مجراهایی تعبیه شده که گازهای حاصل از احتراق از آنها عبور کرده و انرژی خود را به آب داخل دیگ منتقل میکنند.
محدودهٔ کاربرد
- دیگهای چدنی برای فشارهای پایین و حداکثر 5 بار به کار میروند (برخی سازندگان تحمل فشار بالاتر را نیز اظهار میکنند).
- کاربرد اصلی: مصارف خانگی و تولید آب برای مصارف صنعتی سبک.
- از نظر فشار و دمای کاری محدودیت دارند.
نکتهٔ اقلیمی: برای مناطقی با زمستانهای سرد که اختلاف دمای آب رفت و برگشت ممکن است زیاد شود، استفاده از دیگ چدنی توصیه نمیشود؛ تنشهای حرارتی ناشی از آب برگشتی نسبتاً سرد میتواند باعث ترکخوردگی پرهها شود.
مزایای دیگهای چدنی
- مقاومت خوب در برابر خوردگی و زنگزدگی
- حملونقل آسان به دلیل قابلیت جداشدن پرهها
- قابلیت تغییر ظرفیت حرارتی با افزایش یا کاهش تعداد پرهها
- امکان تعویض پرهٔ آسیبدیده با پرهٔ نو
- قیمت ارزانتر نسبت به فولادی
معایب دیگهای چدنی
- ترکبرداشتن جدار پرهها در اثر تنش حرارتی، فشار زیاد سیستم یا رسوب روی سطح داخلی؛ تعویض پره باید توسط فرد متخصص انجام شود و بیدقتی در آن، مشکل آببندی و دودبندی ایجاد میکند.
- راندمان حرارتی کمتر نسبت به دیگهای سهپاس فولادی
- مقاومت پایین در برابر برخورد مستقیم شعله؛ اگر داخل دیگ آب نباشد و مشعل بیش از 5 دقیقه روشن بماند، کل پره باید تعویض شود.
- نامناسب برای مناطق بسیار سرد با احتمال شوک حرارتی
- هزینهٔ نصب و مونتاژ بالاتر (هرچند قیمت خود دیگ ارزانتر است، هزینهٔ نصب بویلر چدنی از نوع فولادی بیشتر است)
جمعبندی
دیگ چدنی برای پروژههای با فشار پایین، ظرفیت متوسط و اولویت هزینهٔ اولیه، انتخابی منطقی است؛ اما در پروژههای بزرگ، فشار بالا یا اقلیم سرد، خانوادهٔ فولادی و چگالشی گزینههای فنیتری هستند.
برای مقایسه، مقالهٔ «دیگ آبگرم فولادی | بررسی فنی Fire Tube و Water Tube» را مطالعه کنید.
